در دم در برابر كاهن خود جان باخت . لشكر ناوار رو به گريز نهاد . فرناندو از تعقيبشان چشم پوشيد و تنها هم‌پيمانان مسلمان او را تعقيب كرد و بسيارى را كشت و اسير كرد . فرناندو فرمان داد پيكر برادر را به منتهاى تكريم برداشتند و در كليسايى كه در همانجا بنا نمود به خاك سپردند و در حال ، پسرش سانچو را به جاى او به پادشاهى ناوار برگزيد . پادشاه جديد نسبت به عم پيروزمند خود كه ميراث پدر را براى او باقى گذاشته بود اظهار فرمانبردارى نمود . فرناندو از مملكت ناوار جز برخى نواحى كه بر ساحل راست رود ابرو بود هيچ تصرف نكرد . « 1 » 2 در آن هنگام كه اسپانياى مسيحى بدين‌گونه گرفتار جنگهاى داخلى بود و برادران و دامادان در جدال و آويز ، اسپانياى مسلمان هم در همسايگى آن پاره‌پاره شده بود و بيش از بيست دولت از دولتهاى طوايف بر آن فرمان مىراندند و آنگاه كه خلافت محتضر قرطبه آخرين نفسهايش را مىكشيد و گاه به دست خلفاى رانده شدهء بنى اميه مىافتاد و گاه به دست شورشيان بنى حمود ، رؤساى طوايف كه بيشترشان مردمى نودولت بودند براى خردك هدفهاى خود اينجا و آنجا آتش جنگهاى كوچك محلى را روشن نگاه مىداشتند و اندلس را به صورت صحنهء يك نمايش پرزد و خورد درآورده بودند و هرگز نمىخواستند اوضاع سروسامانى گيرد . واقع اين است كه سرنوشت اندلس اسلامى با آنهمه جنگهاى انتحارى به درجات بدتر و نگران‌كننده‌تر از اسپانياى مسيحى بود با آن جنگهاى محدود و زودگذر . اسپانياى مسيحى به زودى آرامش و وحدت خود را بازيافت . لطف و رحمت پروردگار بود كه اين دولتهاى كوچك سلامى توانستند به حيات خود ادامه دهند ، بدين معنى كه آنها در اين سالها - نيمهء اول

--> ( 1 ) . براى تفصيل اين حوادث رجوع كنيد به : . 383 283 . p , II . V , . dibI : etneufaL . M . 321 221 . p , diC led anapsE aL : ladiP . M . R